“...Yêu là một nét mực loang trên trang giấy cũ, càng lau càng thấm

Yêu là một lần ngoảnh lại giữa bể người, từ đó trăm năm không quên

Yêu là sợi tơ mỏng buộc vào cổ tay, tưởng nhẹ như gió mà siết chặt tâm can

Yêu là nợ duyên trong cõi hồng trần, kẻ hữu tình đi qua muôn kiếp vẫn chẳng thoát…”

Nếu ái tình với kẻ khác chỉ là một chén trà xuân, một khúc nhạc chiều, thì với Thiện Lai, tình yêu lại là tờ khế ước lạnh như băng nàng đã ký năm lên chín, là nỗi nhớ phụ thân Diêu Dụng như tro âm ỉ trong lòng, là sợi dây định mệnh kéo nàng từ bùn lầy sông nước bước vào Lưu phủ rực rỡ mà vô tình, rồi từ đó từng bước trôi dạt vào nơi gió lạnh quyền môn, nơi nhân tâm đổi trắng thay đen, nơi một chữ “thân phận” đủ dập tắt bao điều nàng muốn nói, đủ biến những mềm mại của thiếu nữ thành lớp áo giáp mỏng mà bền.

Người đời nhìn Thiện Lai chỉ thấy một nha đầu “được giá”, một bước vào cửa son, vận may như nước triều dâng. Nhưng nào ai biết, đời nàng bắt đầu bằng một cái giá quá đắt: bán thân đổi thuốc, lấy tuổi thơ đổi mạng cha. Đứa trẻ chín tuổi lẽ ra chỉ biết đuổi bướm, thả vịt, lại phải đứng trước cổng lớn Lưu phủ, nghe then cửa nặng nề khép lại sau lưng, như khép luôn cả con đường quay về.

Từ ấy, Thiện Lai sống với hai chữ “nhẫn” và “giữ”: nhẫn để tồn tại, giữ để khỏi mất mình, nhẫn tiếng xì xào trong phủ, giữ một chút sạch sẽ trong lòng; nhẫn vết thương không ai thấy, giữ một lời hứa với phụ thân rằng nàng sẽ sống, dù sống bằng cách nào đi nữa.

*

Lưu Mẫn là thiếu gia sinh ra trong vinh hoa, tính tình ngang bướng, trời quang cũng muốn gây gió, một câu không vừa tai liền nổi nóng. Thiện Lai chỉ là nha đầu mua về hầu bút mực hầu áo quần cho hắn. Hai thân phận như hai bờ sông cách trở, vậy mà định mệnh lại bắt họ gặp nhau, như hai hạt mưa rơi đúng một mặt hồ. Ban đầu chỉ là dạy chữ, chỉ là mượn tay nàng chỉnh bút, chỉ là những buổi chiều bích ngô đường ve kêu đến mỏng cả nắng.

Nhưng rồi bất giác, từng chữ Thiện Lai dạy hắn đọc thành một sợi tơ rút từ tim nàng, từng lần hắn che nàng khỏi lời đ ộc địa lại như một nhành cây chắn gió. Tình cảm ấy không bùng lên ồn ào, chỉ lặng lẽ sinh trưởng, như mầm cây trong đất chẳng ai nhìn thấy lúc nó nảy, chỉ đến khi ngoảnh lại mới hay nó đã bén rễ sâu tự lúc nào.

Thiện Lai hiểu rõ nhất: nàng không phải phượng hoàng, chẳng dám mơ bay trên trời cao. Nàng chỉ muốn làm cánh én, qua mùa mưa vẫn còn tổ, qua mùa gió vẫn còn đường. Thế nhưng Tần lão phu nhân người nắm cán cân của cả Lưu phủ lại nhìn nàng bằng ánh mắt của kẻ tính toán: năm trăm lượng bạc không chỉ mua một nha đầu, mà mua luôn một “tương lai” đặt sau lưng thiếu gia.

Từ đó Thiện Lai bị gọi là “tiểu nãi nãi” trong lời nói nửa đùa nửa thật của người đời, nhưng với nàng, ấy là vết kim châm dưới lớp áo, nhắc nàng rằng thân phận có thể đổi bằng bạc, nhưng tự do thì không.

Từ giây phút ấy, Thiện Lai trở thành con cờ trong ván cờ của kẻ quyền quý. Nàng bị đẩy vào cuộc chơi mà luật lệ không viết trên giấy, chỉ viết bằng ánh mắt và lời đồn. Nhưng trong vòng xoáy ấy, nàng vẫn giữ được một góc mềm: nàng nhớ phụ thân, nhớ con đường bùn trơn, nhớ quả đào đỏ của phụ thân Diêu Dụng từng mang về dỗ con gái.

Nỗi nhớ ấy giống một ngọn đèn nhỏ, soi nàng giữa nhung lụa, để nàng không lạc thành người khác. Có những đêm nàng nhìn trăng, trăng vẫn là trăng, nhưng lòng nàng đã không còn là lòng trẻ nhỏ.

*

Tình yêu của Thiện Lai và Lưu Mẫn giống dòng nước ngầm càng chảy càng sâu. Hắn bảo vệ nàng theo cách của một thiếu niên chưa hiểu thế sự: vụng về mà chân thành, mạnh miệng mà mềm lòng. Nàng ở bên hắn bằng sự dịu dàng bền bỉ của một người đã nếm đủ vị nhân gian: biết im lặng đúng lúc, biết nhẫn nhịn đúng chừng, biết giữ một câu nói lại trong cổ họng để đổi lấy bình yên cho người mình thương.

Có lúc nàng mạnh mẽ đến mức dám đứng trần chân trên cỏ ướt, tháo giày giữa vườn, nói rằng nàng chẳng còn sợ nữa bởi đời đã bắt nàng chọn, sợ hay không cũng không được quyền quay đầu. Có lúc nàng lại cúi đầu trước lễ giáo, như cây liễu cúi trước gió lớn, không phải vì yếu, mà vì biết gãy thì chẳng còn gì để giữ.

Nhưng Thiện Lai không chỉ là chuyện tình trong một phủ đệ. Khi nàng bước ra ngoài tường son, thế giới mở rộng thành triều đình, hoàng cung, nơi quyền lực lạnh như sương đêm và lòng người sâu như giếng cạn. Ở đó, nàng đối diện Hoàng hậu, đối diện Hoàng đế, đối diện những phán quyết khoác áo nhân nghĩa mà thực ra thiên lệch, nơi công đạo đôi khi chỉ là lời đẹp để người mạnh giữ danh, còn kẻ yếu ôm đau.

Thiện Lai học được rằng “công bằng” nhiều lúc chỉ là một cái tên, còn “đắng cay” mới là sự thật; người ta có thể vì một chữ “đại cục” mà bỏ qua oan khuất của kẻ nhỏ, có thể vì một chữ “ân tình” mà bắt người khác nuốt nghẹn cả đời.

Chính những va đập ấy khiến Thiện Lai trưởng thành. Từ một nha đầu rụt rè, nàng biết dùng nụ cười che giông bão, dùng lời mềm giữ tôn nghiêm, dùng sự bình thản để đứng vững trước bão lớn. Nàng không còn là con chim nhỏ chỉ chờ che chở; nàng dần thành người phụ nữ có thể tự quyết đời mình dù tự quyết ấy nhiều khi chỉ là chọn cách chịu đau ít hơn mà thôi.

Tình yêu của nàng dành cho Lưu Mẫn cũng theo năm tháng mà đổi vị: không còn là rung động mơ hồ, mà là gắn bó được chắt chiu từ những ngày mưa gió. Hắn hiểu nàng hơn bất kỳ ai, nàng nhìn thấy trong hắn không chỉ kiêu ngạo mà còn dịu dàng.

Nhưng giữa họ luôn có một bức tường vô hình mang tên thân phận: một bức tường không cần gạch đá, chỉ cần lời đồn và lễ giáo cũng đủ dựng lên cao ngất. Nàng biết, yêu một người không khó, khó là yêu trong khuôn phép, yêu mà vẫn phải giữ khoảng cách, yêu mà phải tính đường lui, yêu mà vẫn phải nhớ mình là ai.

Có lúc Thiện Lai muốn rời đi để trả lại Lưu phủ sự yên ổn, trả lại cho mình một con đường không vướng bận. Nhưng mỗi lần quay lưng, số phận lại kéo nàng trở về, như nước triều kéo thuyền. Giữa thế gian rộng lớn, nàng chỉ còn một nơi để thuộc về: nơi có bóng dáng Lưu Mẫn, nơi có một người từng nhìn nàng không chỉ như “món đồ mua về”, mà như một con người biết đau biết thương. Và chính vì thế, nàng càng giằng xé: tình yêu giống tơ hồng, càng kéo càng siết; càng muốn buông, càng không đành.

“Không cầu gấm vóc thêu hoa

Chỉ cầu một kiếp có ta có người

Dẫu cho gió bão đầy trời

Cũng xin tay nắm một đời không buông…”

Điều khiến “Thiện Lai” lôi cuốn người đọc không chỉ là câu chuyện tình trong cửa son, mà là hành trình giữ lấy chính mình của một nữ tử bị đời xô đẩy. Thiện Lai từng là đứa trẻ bán thân cứu cha, từng là nô tỳ cúi đầu trước lễ giáo, rồi dần trở thành người phụ nữ giữ được nhân phẩm giữa bão tố. Cái tên “Thiện Lai” như một lời chứng: dù bị đẩy vào bùn lầy, nàng vẫn không để lòng mình nhuốm bẩn; dù sống giữa chốn thị phi, nàng vẫn giữ được một chút trong suốt như giọt sương đầu lá.

Tác giả dựng nên một thế giới rất “đời”: nơi người ta vừa yêu vừa tính, vừa thương vừa hại, vừa thiện lương vừa ích kỷ. Những nhân vật như Tần lão phu nhân, Xuân Yến, những kẻ trong hoàng cung… mỗi người là một mảnh ghép sắc xám, ráp lại thành bức tranh lạnh mà thật. Giữa bức tranh ấy, Thiện Lai hiện lên như vệt sáng mỏng nhưng bền, không chói lòa, chỉ âm ỉ như đốm than trong tro tàn: càng đè càng nóng, càng lạnh càng sáng.

Có người bảo tình yêu của nàng và Lưu Mẫn là sai, vì bắt đầu từ một tờ khế ước bán thân. Nhưng tình yêu vốn chẳng hỏi xuất thân, cũng chẳng đợi đúng sai. Nó chỉ là khoảnh khắc hai tâm hồn tìm thấy nhau giữa cõi người quá rộng, giữa muôn tiếng ồn vẫn nghe được một tiếng gọi rất khẽ mà rất thật.

Thiện Lai không phải kỳ nữ cứu thế, cũng chẳng phải hồng nhan họa thủy, nàng chỉ là một con người bình thường, biết yêu, biết đau, biết đứng dậy sau những lần bị đời xô ngã. Câu chuyện của nàng giống dòng sông Hội Tiên lặng lẽ chảy: có lúc đục, có lúc trong, nhưng chưa từng ngừng.

Và ở cuối dòng sông ấy, người ta vẫn muốn tin sẽ có một bờ bến dành cho nàng nơi tình yêu không còn bị đo bằng thân phận, nơi một đời người được sống đúng với trái tim mình. Bởi suy cho cùng, phú quý cũng chỉ như mây nổi, ân oán rồi sẽ thành khói sương, chỉ có một tấm lòng thiện lương là thứ đi qua năm tháng vẫn không phai.

____

“…”: Trích từ bản chuyển ngữ mà reviewer đã đọc: Nguyệt Quý

*Cover chỉ mang tính chất minh họa cho bài viết